Kapadokya tahihi tanıtımı

Kapadokya tarihi ve tanıtımı

Milyonlarca yıl önce Kapadokya ilçesinde bulunan doğuda Erciyes batıda hasan dağlarının patlaması ile hasan yöreye dağılan lavların soğumasından sonra insan oğlunun ilk ayak bastığı çağlarda kapadokya’nın tarihi başlamış oldu.

Toras dağının kuzey yaylarında Konya’ya bağlı çatal höyükte  1958 yılında j.mellaart tarafından keşfedilip, 1965  yılında kazısı yapılan  9-10 bin yıllık Neolitik Çağ yerleşim yeri bulundu.

Bu kazıda bulunan ‘’Şişman kadın’’ ana tanrıça heykelcikleri ,zayıf kadın takıları ,renkli seramikler,çanak çömlek kalıntıları yörenin en eski insanlarının kültür ve geçmişleri hakkında günümüze fevkalade fikirler vermektedir.

1968-1977 tarihlerinde toparlı Höyüğü kazıları yapılmış burada M.ö. 3500 yıllarına ayit pişmiş toprak ve kemik parçaları ile M:S. 394 yıllarına ayit bazı parçalar elde edilmiştir.

Ayrıca Nevşehir müze müdürlüğünün  1991 yılında avanos’un 20 km kuzeyindeki Zank Höyüğü kazılarında M:Ö 3500-3000 eski tunç çagları’na ait mutfak kapları , çömlek ve dokuma tezgahlarında kullanılan ağırşak ve ağırlıklar bulunmuştur.

Bu çağlardada çanak çömlek gibi gündelık kullanımlara sıkca raslanmaktadır.

Günümüzde Avanos ilçesinde hala devam etmekte olan çanak ve çömlek yapımı eski çaglardan günümüze uzanan bir miras olmuştur.

Hitit Devleti Kapadokya

Proto-Hititlilerin Bu bölgede Dağınık olarak yaşayan Neşa Halkları ile kaynaşarak kültürlerini birleştirip Güçlü Hitit Devletinin Kurulması görülür.Başketleri Hattuşaş Olan bu güçlü Hitit Devleti M:Ö: 1200 yıllarına kadar Kapadokya bölgesinde hüküm sürmüştür.

Hitit urgarlıgı hakkında en geniş bilgileri Hattuşaş ve kayserinin kaniş’te yapılan kazı çalışmalarında çıkan yazılı kaynaklardan elde edilmiştir.

M.Ö. 1200 Yıllarında Anadolu’ya istilalar başlamış Hitit Devleti yakılıp yıkılarak ortadan kaldırılmıştır o günlerdeki yangın kalıntıları Boğazköy Alacahöyük ve aşlarda hala görülmektedir. Büyük Hitit Devletinin yıkılmasından sonra Anadoluda beylikler devleti kuruldu ve uzun yıllar sahipsiz kaldı. M:Ö VI-II yüzyılda Orta anadolu’da  at yetiştirmekle ünlü Frig’lerce yönetim ele alındı. Firiglerin nereden geldigi,ilk göçlerle anadolu’nun neresine yerleştikleri,sonradan nasıl güçlü bir devlet kurdabildikleri  hakkında bilgilerine sahip degiliz.

Ancak Friglerin boğazlar yoluyla avrupa’dan  anadoluya girdiklerini tarihci Herodot’a göre Avrupa’da iken friglere ‘’Brygler’’ ya da ‘’Brygesler’’ dendigini biliyoruz.

Frigler Kapadokya

Friglerden sonra Kapadokya bir mühtet Med’lerin eline geçmişse’de M.Ö.VI.yy.ortalarında

Med İmparatorluğu birden bire çöktü ve M.Ö. 547 yılında Anadolu baştan başa Perslerin eline geçti .

Kapadokya Pers Krallığı

Persler ülkelerinde ‘’Khşatrapa’’adı verilen veeski yunanlılarca ‘Saprepes’denilen vadiler tarafından eyalet usulu ile yönetiliyordu.

Pers’ler zamanında sayıları 20 den aşagıya düşmeyen satraplık vardı.satraplar büyük pers krallığına bağlıydılar .vergileri yıllık olarak at ,altın ve gümüş talent olarak verirlerdi.

Perslerin kapadokyaya verdikleri isim ‘’katpatukya’’ idi katpatukya  pers dilinde ‘’Güzel Atlar Ülkesi’’ anlamına gelmekteydi. Daskyleion satraplığı içerisinde yer alan Kapadokya büyük krallığı yılda 360 gümüş talent vergi verirdi.

Büyük İskender Kapadokya

M.Ö. 333 yılında büyük İskender kapadokya’nın güney kısmını ele geçirerek sabiktas isminde bir Pers’liyi satrap olarak atayıp büyük seferi için güneye dogru devam etti. Yaklaşık bir yıl sonra halkın destegini alan I. Ariarethes  Kapadokya kralı oldu  I. Ariarethes  kapadokya’nın sınırlarını kuzeyden Karadeniz doguda Fırat nehri’ne kadar genişletmişse bile iskenderin üvey ogullarından Perdikkas kapadokya’ya yürüyerek hakimiyeti yeniden aldı. Büyük iskenderin yerine geciçek bir varisinin olmadan ölmesi sonucu Kurmuş oldugu büyük imparatorluk sarsılkmaya başladı. Tarihe Diadokhlar tarafından kurulan küçük krallıkların mücadeleleri yaklaşık 300 sene sürdükten sonra M.Ö. 30 yılında Romalılar tarafından son Helenistik dönem krallığıda kaldırılarak son buldu.

Kapadokya Kralı v. Ariarethes

1. Ariarethes’in ölümünden sonra Büyük iskenderin işkal emiş oldugu güney kapadokya’yı kurtararak birlik ve beraberliği sağladı . Bilhassa  Ariarethes III Iv., zamanlarında ülke sınırları genişledi Kapadokya Kralı v. Ariarethes sarayına yunan sanatkarlar ve bilginleri getirerek özellikle Mazeka (kayseri) Tşyana (kemerhisar) şehirleri bir Helen sitesi haline geldi ve Helenistik Kültür kapadokya’ya hakım oldu.  V. Ariarethes’in ölümü ilke Kapadokya güç kaybına uğrayarak yavaş yavaş Roma’nın etkisi altına girmeye başladı. Bundan sonra Kapadokya roma ile Pontus krallığı arasında sık sık el değiştirdi. Kapadokya bu savaşlardan bi hayli zarar gördü.

M.Ö. 47 yılında pontos krallığı’na savaş açan Caesar Güney Pontus’u aldı. Daha sonra ordusunu mazaka’ya yerleştirerek ismi’’Caiseria’’ Olarak degiştirdi ve kayseri ,M.Ö. 17 yılında tam bir Roma eyaleti oldu.

Hz. İsa Filistin’de

Hz. İsa Filistin’de Hristiyanlığı ilan ettiğinde 30 yaşlarındaydı. Roma’nın Kudüs Valisi Ponce pilate ‘’filistinde yeni bir devlet Kuracak’’ diye İsa’yı Suçlayınca İsa Çarmıha Gerildi fakat havarileri filistin’den çıkarak çeşitli bölgelerde dağılmış Hristiyanlığı anlatarak geliştirmeye çalışmıştır. Kapadokya bölgesinde doğan önemli din adamlarından Nazianzos’lu (Nenezili) Aziz Gregorios ile Nyssa’lı aziz Gregorios  ve Aziz Basileios zamanında orta Anadolu’da Hristiyanlık hızla gelişerek kilise ve manastır yapımına ağırlık verilmiştir.ilk yapılan ibadet yerleri genellikle küçük manastır şeklinde,daha doğrusu bir inziva yeri idi. Önemli mimari yapıları yoktu. Bu ibadethanelar genellikle vadilere dere yataklarına yada bulunması zore olan yerlere yapılmaktaydı. Çünkü Hristiyanlık henüs serbest bırakılmamıstı 310’lu yıllarda Roma’da karışıklıklar ve ayaklanmalar olmuş, Constantinus bu ayaklanmaları bastırarak Roma imparatoru olmuştu.

Constantinus imparator olunca 313 yılında hristiyanlığı serbest bırakmış sonrada roma’nın Baş kentini Byzantion’e (İstanbul) taşımıştır . Hristiyanlığın serbest olmasından sonra Kapadokya’da din Hızla gelişmiş kilise manastır,keşişhane yapımı sürdürülerek İstanbul patriği’nin dini etkisine girmiştir.

Bizans imparatorluğu

VII.yy. da Bizans imparatorluğu içte ve dışta önemli olaylara  sahne oluyordu. Arabistan’da İslam dini doğmuş,genişleyerek Bizans sınırlarını zorlamaya başlamıştı. içeride ise keşişlerin ikonlara tapma girişimleri tepkiye yol  açıyordu ikonoklastik dönem 100 yıldan yıldan fazla devam ederek kilese ve manastırların gücünü kırmıştır. Bu dönemde dini resimler yasaklanmış.kilise ve manastırlar kapatılmıştır.Thedoranın ikonları 843 yıllarında tekrar serbest bırakılmasına kadar devam etmiştir ikonların serbestligi ile Göreme,ıhlara ,soğanlı vadilerine yeni kiliseler yaptırılmış. Bunların içleri incilde bahsedilen konuklarla fresklendi.

Bizans döneminin en güzel kiliseleri ve freskleri bu dönemden sonra yapılmaya başlandı.

Kapadokya’da kilise yapımları XIII. Yy. ‘a kadar devam etti.

1071 yılında anadolu’nun hızla Selçukluların geçmesi ile Bizanslıların dini inaçlarına dokunulmamış ibadetleri serbest bırakılmıştır.

Kapadokya bölgesinde aynı zamanda yapılan kiliseler ve camiler her iki toplumun  sevgi ve hoşgörülü baktıklarını simgelemekte. Günümüzde bu örneklerden bitanesi zelve harabelerinde görmek münkün.

Kapadokya Eski Haritası Tarih Bilinmemektedir  ( Bu Konu Araştırılmaktadır)